منظور از مكتب كینز، مجموعه عقایدی است كه به پیروی از تفكر كینز به‌پا خواست.^[1] از آن‌جا که عقاید کینز، جهان را از بحران اقتصادی نجات داد و هیچ کتابی به اندازه کتاب "نظریه عمومی" کینز متناسب با نیازهای زمان خود نبود، کینز به‌عنوان بنیان‌گذار "علم اقتصاد جدید" معروف شد و عقاید وی به "انقلاب کینزی" معروف گشته و پایه‌های اقتصادی و اجتماعی مکتب جدیدی با نام "مکتب کینزی" گردید.^[2] 

مكاتب اقتصادی مرتبط با كینز را در قالب سه مكتب مورد بحث قرار می‌دهند؛ که معمولا مرز بین این سه مکتب خیلی شفاف نیست.

1. مكتب كینزی‌های اولیه و یا ارتدوكس

2. مكتب بعداز كینز

3. مكتب كینزی‌های جدید.

 

در 5 ژوئن سال 1883در كمبریج به‌دنیا آمد. پدر كینز، جان نویل مادرش فلورانس نام داشتند. او در دوره لیسانس، رشته تحصیلی خود را از ریاضیات به اخلاق تغییر داد و به‌عنوان معلّم اخلاق شناخته شد.

مینیارد كینز در خانواده‌ای از طبقه متوسط و در محیطی روشن‌فكرانه پرورش یافت. كینز به‌خاطر مهارتی كه در ریاضیات داشت، دهمین رتبه را میان تمامی كسانی كه در آن سال‌ها به دانشگاه راه یافتند، تصاحب كرد. او همچنین در ادبیات كلاسیك، آمار و اقتصاد، صاحب‌نظر بود. الگوی اخلاقی وی ادوارد مور مؤلّف كتاب "اصول اخلاق" و الگوی سیاسی‌اش، ادموندبورك، فیلسوف، نویسنده و عضو حزب محافظه‌كار انگلستان بود. او در سال 1925 با لیدیا ازدواج كرد.^[3]

كینز از معروف‌ترین اقتصاددانان قرن بیستم است. جالب است كه خود كینز در آغاز در دنیای نئوكلاسیك می‌زیست و در قالب سنّت مارشال فكر می‌كرد. همچنین مكتب وی از درون نهائی‌گرایان استخراج شد. ولی در ادامه، از منتقدان نئوكلاسیك گردید.

 

وی قبل از احراز ‌مقام استادی، كارمند خزانه‌داری كل انگلیس در هندوستان بود و در سال 1913 اولین كتاب خود را در نحوه عمل سیستم پایه طلا تحت عنوان "پول و مالیه هندوستان" نوشت. در سال 1921 متعاقب با استعفای پرغوغای خود از عضویت كنفرانس صلح، كتاب دیگر خود را تحت عنوان "اثرات اقتصادی صلح"، به‌رشته تحریر درآورد و در آن به توجیه مخالفت خود با شرایط سنگین غراماتی كه متفقین به آلمان تحمیل می‌كردند، پرداخت و در مجامع اقتصادی بین‌المللی مشهور شد. كینز با انتشار كتاب "احتمالات"، در سال 1921 و انتقاد شدید معروف خود علیه وینستون چرچیل، نخست وزیر معروف انگلیس در سال 1923 تحت عنوان "اثرات اقتصادی سیاست چرچیل" و همچنین با انتشار كتاب "رساله‌ای در باب پول"، در سال 1930 و ارائه نظرات انقلابی در مسئله پول و توصیه تقلیل نرخ بهره، شهرتی به‌سزا یافت؛ اما به‌طوری كه دكتر حسین پیرنیا (كه خود از شاگردان كینز بوده)، در ترجمه كتاب عقاید بزرگترین علمای اقتصاد می‌نویسد: این كتاب عیوبی داشت كه از همه مهمتر این بود كه آن‌چه را برای ساده كردن تجزیه و تحلیل مطالب فرض کرده بود، خیلی از واقعیات دور بود؛ در نتیجه کینز از کار خود ناراضی بود و تصمیم گرفت، به مطالعه و تفكر و بحث راجع به مطالب آن كتاب با همكاران خود ادامه دهد. آخرین و مشهورترین كتاب كینز تحت عنوان "نظریه عمومی اشتغال پول و بهره" در سال 1936 منتشر شد و كینز به نهایت شهرت جهانی خود رسید. از آن تاریخ، كینز به‌عنوان یك اقتصادان انقلابی و نوآور در علم اقتصاد معروف گشت. سالی که نظریه عمومی کینز منتشر شد، سالی بود که فرانسه، بحران عجیب سال‌های 1930را تازه پشت سر گذاشته بود. کینز کمی بعد از انتشار نظریه عمومی، به‌ریاست بانک انگلیس انتخاب شد و به‌دریافت لقب لرد مفتخر گردید.^[4] كینز از سال 1937 از بیماری شدید قلبی رنج می‌برد. لذا در 20 آوریل 1946 در آغوش لیدای محبوبش درگذشت.^[5]

 

1. حادثه بحران كبیر بین سال‌های 1929 تا 1933؛

2. نظریه نئوكلاسیك، توانایی توضیح وضعیت بیكاری، سقوط سهام و سقوط حجم پول در وضعیت زمانی یادشده را نداشت؛

3. آزمون‌های بسیار موفق نظریات كوتاه‌مدت كینز و پاسخ‌گویی آن به شرایط بحرانی، مزید بر علت گردید.^[6]

 

1. تأكید بر اقتصاد كلان؛ كینز و طرفداران او بر روی مشخصه‌های كل؛ مانند مصرف كل، پس‌انداز كل، درآمد كل، محصول كل و بالاخره اشتغال كل خود، متمركز نمودند و در این رابطه، بیشتر با نگرش عمل‌گرایانه، به حل مشكلات واقعی اقتصاد فكر می‌كردند.

 

2. تعیین جهت به‌وسیله تقاضا؛ بدین معنی كینز بر خلاف قانون "سه" اظهار داشت كه: این تقاضاست كه عرضه را به‌وجود می‌آورد. اقتصاددانان كینزی بر اهمیّت تقاضای كل به‌عنوان مشخص‌كننده اصلی و اولیه درآمد ملی محصول اشتغال، تكیه می‌نمایند. از دیدگاه این اقتصادانان تقاضای مؤثر، شامل حاصل جمع مصرف، سرمایه‌گذاری، بخش دولت و مخارج خالص صادرات می‌باشد. تقاضای موثر، سطح تعادلی محصول واقعی اقتصاد را برقرار كرده؛ كه در بسیاری از موارد كمتر از سطح محصولی است كه در تحت شرایط اشتغال كامل(بالقوه) می‌تواند وجود داشته باشد.^[7]

 

3. وجود عدم ثبات در اقتصاد؛ از دیدگاه كینز، اعتقاد اقتصاددانان كلاسیك مبنی بر این‌كه اقتصاد به خودی خود و به‌وسیله مكانیسم بازار به تعادل می‌رسد، صحیح نیست. او تصریح می‌كند كه اگر بخواهیم به امید ایجاد تعادل، به‌وسیله مكانیسم بازار باشیم، بحران جهانی ممكن است، پنجاه سال طول بكشد و تا آن زمان، همه ما از دنیا رفته‌ایم.^[8]

از دیدگاه كینز، اقتصاد، با رونق و ركود همراه است؛ چون سطح سرمایه‌گذاری برنامه‌ریزی‌شده خیلی نامنظم و جابه‌جا شونده است. به‌نظر كینز، برخلاف نظریه ارتدكس‌ها، پس‌انداز و سرمایه‌گذاری به‌طور خودكار برابر نمی‌شوند و باید بانك مركزی و دولت، زمینه هماهنگی آن‌را فراهم نمایند.

 

4. چسبندگی قیمت و دستمزد؛ كینزین‌ها معتقدند كه دستمزدها به طرف پایین چسبنده‌اند و این به‌خاطر عوامل ساختاری مانند قرادادهای اتحادیه‌های كارگری، قوانین حداقل دستمزدها و ... است. در دورانی كه تقاضای كل برای كالاها و خدمات كاهش می‌یابد، عكس‌العمل واحدهای تولیدی به كاهش در فروش، كاهش تولید و اخراج كارگران است؛ نه در كاهش دستمزدها. ازدیدگاه‌ کینزی